Drie jaar lang was ik voorzitter van Logeion, de beroepsvereniging voor communicatie. Elk jaar zat ik op C-Day, het grote congres van de vereniging. Altijd een gezellige dag, met aardige sprekers en goede verhalen. Na afloop waren de waarderingscijfers hartstikke hoog. De doelgroep was tevreden.
Ik nooit helemaal. Het schuurde niet, het werd nergens ongemakkelijk. We vertelden elkaar vooral hoe belangrijk ons vak is.
Als voorzitter bepaalde ik het programma niet. Dat ontstaat zorgvuldig, op basis van onderzoek naar wat de leden willen. Zelf had ik het radicaler gewild, maar dan raak je je publiek kwijt. Misschien is dat wel het eigenlijke probleem: een vak dat vooral wil horen wat het al gelooft.
Dat het anders kan, zag ik al in 2018 op Content Marketing World, het grote Amerikaanse congres over contentmarketing. De opkomst van AI kwam daar al uitgebreid aan bod. Christopher Penn, medeoprichter van Trust Insights, zorgde voor flink wat onbehagen in de zaal. Zijn boodschap kwam erop neer dat je nú wiskunde moest gaan studeren om de essentie van AI en machine learning te snappen, als je nog een toekomst wilde in het marketingvak. Daarna was Paul Roetzer aan de beurt, oprichter van het Marketing AI Institute. Ook hij zei dat je moest innoveren en leren, maar dat je dan altijd een voorsprong houdt op de rest. Eerst groot ongemak, daarna verzachting. Dat had ik bij C-Day altijd gewild.
Aan allebei moest ik denken toen ik vorige week een stuk las van Sharon O'Dea, expert in de digitale werkplek en medeoprichter van Lithos Partners.
Twee zalen
O'Dea zat binnen drie weken in twee zalen. In Parijs vertelde SAP aan een zaal vol HR-mensen dat zijn recruiters 95 procent minder tijd kwijt zijn aan administratie. De zaal applaudisseerde. In Londen stelde een zaal vol communicatiemensen zichzelf twee dagen lang gerust: AI verandert misschien onze tools, maar onze empathie en ons oordeelsvermogen neemt geen machine over. Sterker nog: eindelijk tijd voor strategisch werk.
De ene beroepsgroep juichte om werk dat verdwijnt. De andere rekende op promotie. O'Dea noemt het een cope problem: het vak praat zichzelf moed in. Dat is een slechte strategie.
Ik denk dat ze gelijk heeft.
Goed genoeg is genoeg
Haar argument is economisch. AI hoeft niet beter te zijn dan een communicatieprofessional om er minder van nodig te hebben. Goed genoeg is genoeg. En banen verdwijnen niet met een knal. Niemand kondigt aan dat AI drie communicatiemensen heeft vervangen. Die drie worden gewoon nooit aangenomen.
Ik zie het ook. Teams krimpen, vacatures blijven vaker open.
Bij bureaus zie ik daarbij de kwaliteit afkalven. Er zijn minder senioren, dus minder ervaring. Klanten willen alles sneller en goedkoper, terwijl ervaren mensen een bepaald salaris gewend zijn. Bureaus horen 15 procent operationele marge te halen. VIA-voorzitter Rik Ledder zei vorig jaar dat de cijfers eerder rond de 10 procent liggen. Als opdrachtgevers dan ook nog verwachten dat bureaus innoveren én goedkoper worden, wordt het een race naar beneden. Alleen wie geld heeft om die omslag te betalen, ontkomt daaraan.
In elke aflevering van Accent Makers, de podcastserie die Dick van der Lecq voor de SAN maakte, kregen de gasten dezelfde vraag: worden bureaus door AI groter of kleiner? In een branche met zoveel bedrijven en mensen denk ik niet dat groei in mensen voor de meesten het eerlijke antwoord is.
Dat is het economische verhaal. Maar ik denk dat O'Dea vooral om een andere reden gelijk heeft.
Die rol krijg je niet, die neem je
Elk bedrijf worstelt nu met de vraag wat AI met de organisatie doet. Kijk eens wie er aan tafel zitten als die vraag wordt beantwoord: KPMG, Accenture, Deloitte, de grote holdings uit media en reclame, IT-consultancy. Communicatiemensen zie ik er bijna nooit.
Terwijl ze best een rol zouden kunnen spelen in wat ik AI-advisory noem: organisaties gidsen bij hun vraagstukken rond AI. Maar ze zijn er niet.
Dat is geen toeval. Ik vind het niet leuk om te zeggen, maar communicatiemensen zijn helemaal niet zo innovatief. Eerder voorzichtig en conservatief. We feliciteren onszelf graag met hoe belangrijk de mens is, maar bij velen ontbreekt de ambitie om zich te ontwikkelen. Als het maar gezellig blijft in het comité van wederzijds goeddunken.
Wie zich niet opstelt als serieuze gesprekspartner, krijgt die rol ook niet. Niemand nodigt je uit omdat je zo empathisch bent.
Het laddertje is kapot
O'Dea wijst nog op iets anders. We voorspellen een toekomst vol senior strategen, terwijl we de juniorbanen weghalen waarlangs mensen senior worden.
Die vraag stel ik mezelf ook, en ik heb er geen antwoord op. Het comfortabele laddertje van vroeger bestaat niet meer.
Wel geloof ik dat echt talent nog steeds binnenkomt via een specialisme. Je snapt influencers beter dan de rest, je vindt het leuk om te vibe coden, of weet ik het wat. Maar hoe leer je daarna het vak? Mijn advies: leer de basis die decennia meegaat, met een wetenschappelijke grond. Voor mij was dat onder meer de Mini MBA in Brand Management van Mark Ritson. En werk zelf met AI, want daar hoort altijd een mens in de loop bij. Zorg dat jij die mens bent, en dat je er beter in bent dan de rest, door er zelf mee te klootviolen.
Dat is wel een advies voor individuen, geen oplossing voor de industrie.
Wat er overblijft
Ik geloof niet dat je een functie volledig aan AI moet overlaten. Per vakgebied hoort er iemand in de loop te zitten die het snapt. En mensen die genoeg weten om ook andere functies aan te sturen, worden juist waardevoller. Daar ligt een plek voor communicatiemensen. Maar die plek ligt niet klaar. Die moet je opeisen, aan een tafel waar nu anderen zitten. Dat vraagt om een flink hogere lat.
Wat er van ons vak overblijft, weet ik niet. Ik weet wel waar je het antwoord niet vindt: op een congres waar we elkaar vertellen hoe belangrijk we zijn.
Hoge waarderingscijfers zijn fijn. Maar een tevreden zaal is nog geen vak met toekomst.
Bronnen:
