Aan het eind van Marketing Live stelde Jamie Bartlett de zaal een vraag: wie maakt zich zorgen dat andere mensen in AI-nep trappen? Bijna iedereen stak zijn hand op. "Houd je hand omhoog als je denkt dat het jou op dit moment overkomt." De meeste handen bleven omhoog. "The Dutch are pretty honest," zei hij. Meestal denkt iedereen dat het alleen anderen overkomt.
Die eerlijkheid was eigenlijk de rode draad van de dag. Marketing Live ging over AI, maar de belangrijkste lessen gingen over ons, de mensen. Een hallucinatie maak je samen met de machine. AI is een nieuw publiek dat geen enkele inconsistentie vergeeft, terwijl mensen veel vergeven zolang het maar echt voelt. Wie vooraf weet wie hij is, kan achteraf loslaten. En de opdracht die daaruit volgt, is een PR-brief.
Een hallucinatie maak je samen
Deborah Nas opende de dag met de rare trekjes van AI. Ze uploadde een foto van een blauwe vaas, en ChatGPT beschreef hem netjes. Toen ze zei dat de vaas rood was, kreeg ze gelijk: "scherp gezien". Toen ze zei dat hij toch blauw was, kreeg ze ook gelijk. Het model hallucineert en praat je naar de mond, en volgens Nas zit dat in de kern van de technologie. Het is geen bug die er volgend jaar uit is.
Bartlett, een Britse onderzoeksjournalist die bekend is van de BBC-podcast The Missing Cryptoqueen, legde het probleem ergens anders neer: bij ons. Hij noemt het een co-created hallucination. Hoe je je vraag stelt, bepaalt voor een groot deel wat eruit komt. Wie typt "ik weet zeker dat ik dit onderzoek ergens heb gezien", vraagt de machine bijna om iets te verzinnen.
Zijn advies is opvallend simpel. Loop drie minuten rond met pen en papier voordat je iets intypt. Wat wil je echt? Hoe moet het eruitzien? Wat neem je zelf al aan? Volgens hem levert dat een veel beter resultaat op, en ben je uiteindelijk sneller dan met tien rondes heen en weer met de machine.
Het extreme voorbeeld is de Canadees Allan Brooks. Hij praatte in drie weken zo'n 300 uur met ChatGPT en raakte ervan overtuigd dat hij een nieuwe tak van de wiskunde had uitgevonden: "chronoarithmics". Pas toen hij alles aan Gemini voorlegde, kreeg hij te horen dat het niet klopte. Bartlett ziet Brooks niet als een rare uitzondering. Hij staat aan het uiterste eind van een lijn waar we allemaal ergens op staan.
Zijn grootste zorg noemde hij output minus process. Hoe meer iets eruitziet als een af product, hoe minder we controleren of het goed is. We zijn te blij met de zes uur die we net bespaarden. Maar juist door het werk zelf te doen, leer je beoordelen wat goed is. Het verklaart ook waarom niemand die drie minuten neemt. Meera Radhoe van Trendsactive liet cijfers van Ogilvy zien: een creatief maakte in 1983 drie grote dingen per jaar, in 2019 waren dat er 311. Dat is ruim honderd keer zoveel werk, voor een bureaufee die in die periode halveerde. Wie zo moet produceren, rent naar de machine.
Je nieuwe publiek vergeeft niets
Thom Kloet (DEPT) en Tetsuo Konno (Google) zetten het helder neer: je hebt er een doelgroep bij. Naast de mens, die reageert op emotie en verhaal en soms best lui is, heb je nu AI. Die is feitelijk, wordt nooit moe en leest alles.
Die twee vergeven niet hetzelfde. Een mens ziet een tegenstrijdigheid in je productinformatie meestal niet, en als hij hem al ziet, vergeeft hij hem. AI doet dat niet. Inconsistentie kost vertrouwen, en vertrouwen kost zichtbaarheid. Unilever liet zien dat Dove Men na twaalf dagen werk duidelijk beter in de antwoorden van ChatGPT stond.
Nas zette daar een kanttekening bij. Ze stelde ChatGPT drie keer dezelfde vraag over een spijkerbroek: ingelogd, niet ingelogd en met een andere denkstand. Ze kreeg drie verschillende rankings. Een ander woord of zelfs een hoofdletter verandert de uitkomst al. Wat de consument precies te zien krijgt, kun je dus niet meer meten.
Wat je wél in de hand hebt, is wat je zelf naar buiten brengt: één schone, consistente bron van de waarheid. In feite is dat persvoorlichting voor een machine.
Wie weet wie hij is, kan loslaten
De rest van de dag zat ik met een vraag die ik lastig vind. Radhoe pleitte voor ontsnappen aan de monocultuur: marketing als een jamsessie, minder als een orkest. HEMA liet een merk zien met duizend gezichten. Tegelijk zijn er de wetten van Byron Sharp: consistent blijven, herkenbaar blijven, iedereen blijven bereiken. Hoeveel tijd en ruimte geef je in de praktijk aan culturele relevantie?
Bas Verheijen, CMO van HEMA, gaf daar het beste antwoord op. "Je hoeft niet overal hetzelfde te zijn, je moet wel overal jezelf blijven." De waterkokers van HEMA zien er in honderd jaar steeds anders uit. Nijntje krijgt per leeftijdsgroep een ander gezicht. Wat niet verandert, is het karakter: modern, opgewekt, nuchter, dapper en open. Dat vat HEMA samen als MONDO.
Daar besteden ze eindeloos veel tijd aan, met het hele bedrijf en niet alleen met marketing. Daarna gaat iedereen zijn gang. Een inhaker staat binnen een kwartier online, en Verheijen ziet hem pas in zijn eigen tijdlijn verschijnen. "Je kijkt niet achteraf of iets goed is. Je spreekt vooraf af waar je voor staat."
Dat gaat soms mis. Een grap over Engelse drop rond Engeland-Argentinië viel slecht bij de Argentijnse gemeenschap, en HEMA ging uitleg geven. Ook fouten toegeven hoort bij het karakter: de nieuwe rookworst werd teruggedraaid toen klanten vonden dat er "niet genoeg HEMA" in zat.
In mijn eerste column schreef ik over het reviewcircus: elke ronde komt er iets bij en gaat er niets af. HEMA doet precies het omgekeerde. Alle energie zit vooraf, en daarom kan het achteraf zonder.
Wie beter kijkt, ziet dat HEMA Sharp helemaal niet tegenspreekt. De tompoes, de rookworst, Frans van Finance en de folder die elke twee weken bij 3,5 miljoen huishoudens op de mat valt: die ankers staan vast. De vrijheid zit eromheen. Ook Afke van de Klashorst van Unilever zei het: integratie betekent niet dat alles er hetzelfde uitziet, maar dat elk contactmoment hetzelfde merkidee versterkt. Pas dan kun je 50.000 creators vrijlaten tijdens een WK. Wie vooraf weet wie hij is, hoeft achteraf niets te controleren.
De nieuwe brief is een PR-brief
Unilever vatte de opdracht voor merkbouw samen in drie regels: wees een merk dat mensen liefhebben, dat creators omarmen en dat AI aanbeveelt. Radhoe zei het op haar manier: culturele relevantie kun je niet bouwen, die moet je verdienen.
Verdienen is precies het spel dat PR altijd speelde. Toch viel het woord de hele dag niet één keer. Dat ligt niet aan de sprekers. Deze brief gaat over consumentenbehoeften en culturen begrijpen, niet over knipsels scoren. En het pr-vak heeft zich te lang op knipsels laten afrekenen.
De emotie moet echt zijn
Bartlett vertelde dat hij laatst een restaurant belde en een AI-agent aan de lijn kreeg. Dat vond hij geen probleem. Wat hem stoorde, was het nepgeluid van een toetsenbord, bedoeld om de bot menselijker te laten klinken. Hij hing op. Mensen vinden het prima om met een machine te praten, zei hij, maar ze haken af als ze voelen dat ze emotioneel worden gemanipuleerd.
Hij citeerde makers van realityprogramma's: "The scene is fake, but the emotion is real." Een scène kun je in scène zetten, een emotie niet, want mensen zijn geniaal in het herkennen van nepgevoel. Zijn advies aan merken: wees veel opener over hoe je dingen maakt, ook over waar je AI gebruikt.
Het werk zit vooraf
Zet de conclusies naast elkaar en ze zeggen allemaal hetzelfde: het werk dat ertoe doet, gebeurt voordat de machine aan de beurt is. Je moet weten wat je vraagt, weten wie je bent en weten wat echt is. Dan kan de machine je helpen. Sla je dat over, dan krijg je een snel en overtuigend antwoord dat je vooral naar de mond praat.
De machine hallucineert vooral door ons. Het begint met drie minuten zonder machine.
Bronnen:
