De kernboodschap. Daar moeten we het toch even over hebben.
Het is een geliefd instrument onder communicatieprofessionals, en de bouwsteen van het zogenaamde boodschappenhuis. Of in lelijk Engels: het message house. Bij mijn weten horen boodschappen in je mandje bij de supermarkt, niet in een huis. Maar goed.
Iedereen in het vak kent de opbouw. Kijk, want, dus.
- Kijk: waarom moet ik dit weten? Wat is de aanleiding, wat is het probleem?
- Want: de redenering. Waarom zou iemand dit überhaupt moeten weten, en kan de lezer je volgen?
- Dus: de oplossing, het bewijs, de actie.
Op zich een nuttige oefening. Je dwingt jezelf om na te denken over de kern van je verhaal, en of je daar ook een beetje onderbouwing bij hebt.
Maar dan begint het: de reviewronde. En dan vergaat je de zin van het leven zo'n beetje. Je collega van juridische zaken ontdekt een risico. De directie mist nog een argument. Sales mist de productnaam. Elke ronde komt er iets bij, en zelden gaat er iets af. Na drie rondes heeft iedereen zijn zin.
Het probleem: dat boodschappenhuis was nog geen communicatie. En na dat reviewcircus ben je er verder van verwijderd dan toen je begon.
Kloppen of beklijven
Communicatieprofessionals zijn goed in woorden die kloppen. Dat is hun vak: zorgvuldig, feitelijk, verdedigbaar. Maar vaak ook een beetje zouteloos en voorzichtig. Merkmensen zijn beter in woorden die beklijven: kort, eigen, en zo vaak herhaald dat je ze niet meer vergeet.
Als ik columns lees van communicatieprofessionals, wordt er nogal eens gespuugd op de mensen van marketing. Meestal bedoelen ze marketingcommunicatie, maar dat terzijde. Dat zijn die commerciële jongens en meisjes. Die hebben niet te maken met ingewikkelde stakeholders, of met journalisten die lastige vragen stellen. Ze zouden alleen maar zenden en niet nadenken over de ontvanger.
Maar ook goede commerciële communicatie draait om het hoofd van de ontvanger. Een greep:
De Bob. Leuker kunnen we het niet maken, wel makkelijker. Drank maakt meer kapot dan je lief is. Melk is goed voor elk. Het Zwitserleven-gevoel. Je bent een rund als je met vuurwerk stunt. Vakmanschap is meesterschap. Brood, daar zit wat in. Alles voor een glimlach.
Ik leg ze bewust niet uit. Je weet allemaal wat ermee bedoeld wordt. Dat is precies het punt.
Taal is zeg maar een ding
Om Paulien Cornelisse maar even te eren: taal is zeg maar een ding. Taal is een merkcode, net als een kleurenpalet of een logo. En onderscheid is daarbij veel belangrijker dan compleetheid.
Dat is vaak het mentale verschil tussen de typische communicatieprofessional en de merkstrateeg. De een wil niets vergeten. De ander heeft elke dag maar één belangrijk werkwoord: kiezen.
Elke dag een beetje beter
Jaren geleden zat Pieter Zwart van Coolblue bij Humberto Tan aan tafel. Hem werd gevraagd naar zijn grootste mislukkingen. Hij vond die fascinatie met mislukkingen een nogal vreemd Nederlands fenomeen. Anna Drijver, ook aan tafel, wierp tegen dat je juist veel kunt leren van je fouten. Als kijker dacht je: die vrouw heeft een punt.
Tot Pieter zei: als je wilt leren autorijden, kun je besluiten om meteen in de auto te stappen en om vervolgens tegen een boom te rijden. Of je vraagt iemand die het kan om les, en je leert het stap voor stap. Zo doen we het bij Coolblue ook: elke dag een beetje beter.
Naast "alles voor een glimlach" is dat een van de kernzinnen van Coolblue. Hij zei een variant ervan misschien wel vier keer in die uitzending. Toch werd het nergens een Blokker-moment.
Het Blokker-moment
Ja, ik weet het. Dat voorbeeld heb je al honderd keer voorbij zien komen. Het zit in elke mediatraining, en wie het noemt, krijgt een vermoeide blik. Maar juist omdat het inmiddels een cliché is geworden, is het nu even nuttig. Iedereen weet meteen wat ik bedoel.
Voor wie het toch gemist heeft: in 2016 interviewde de NOS de topman van Blokker. Wat de verslaggever ook vroeg, het antwoord ging steeds over investeren in een nieuwe toekomst. De online redactie zette al die antwoorden achter elkaar in een filmpje van ruim twee minuten. Iedereen voelde het meteen: dit is op papier gezet en ingestudeerd.
Dezelfde techniek als Pieter, alleen het tegenovergestelde effect. Het verschil? Pieter sprak zijn eigen taal. De topman van Blokker sprak een kernboodschap.
De NOS trok er destijds zelf een les uit die je boven elk boodschappenhuis zou moeten hangen:
Wie voor een camera of microfoon verschijnt, moet meer in huis hebben dan twee voorbereide kernbegrippen.NOS, Blokker en de quote
Zo praat ik niet
Toen ik zelf de persberichten en quotes voor Coolblue schreef, kreeg ik zelden inhoudelijke feedback. Het ging, zeker in het begin, vooral om de vorm. "Veel te lange zinnen." "Zo praat ik niet." En mijn favoriet: "Die zin is echt nog nooit mijn bek uitgerold."
Achteraf was dat de beste feedback die ik had kunnen krijgen.
Dus
Zoek de samenwerking tussen merk en communicatie juist op. Het boodschappenhuis is een prima startpunt. Maar ga daarna op zoek naar sturende zinnen die tot de verbeelding spreken en die alleen van jouw organisatie kunnen zijn. En test ze bij de mensen die het woord moeten voeren. Werkt het in een campagne, op social en in een interview?
Want als een zin nooit iemands bek uit rolt, komt hij ook nooit iemands hoofd in.
