Ik heb zeventien jaar een PR- en communicatiebureau geleid. Klanten kwamen bij ons omdat ze in het nieuws wilden, en het merk lag dan meestal al vast. Over de positionering en het merkverhaal was al nagedacht en besloten, en daar moest je het als PR-bureau dan mee doen. In de begintijd hadden wij daar heel veel meningen over, maar gaandeweg leer je ook een beetje je plek kennen. C’est la vie, enzo.
Het lastige is dat goed PR-werk twee dingen tegelijk moet doen. Het verhaal moet passen bij wat je als merk wilt zijn, en het moet aansluiten bij wat er op dat moment in de samenleving en in de journalistiek speelt. Lukt alleen het eerste, dan heb je een advertentie die zich als nieuws voordoet, en daar trapt geen journalist in. Lukt alleen het tweede, dan sta je misschien in de krant, maar dan heeft je merk of organisatie er weer niks aan.
Om die twee bij elkaar te brengen heb je iemand nodig die als merkstrateeg én als communicatiestrateeg kan denken. In de uitvoering gaan die werelden daarna gewoon weer uit elkaar, want een merk bouw je met veel meer dan publiciteit. Maar de strategie zou er één moeten zijn. Bij veel organisaties zie ik er eerder twee: eentje vanuit de marketingafdeling en eentje vanuit de afdeling communicatie, met de hoop dat ze elkaar in de uitvoering wel tegenkomen. Er zijn natuurlijk genoeg uitzonderingen, maar er zijn maar weinig organisaties die dit consequent en over jaren goed bij elkaar weten te brengen. Dat is in elk geval mijn ervaring.
Een hotdog van anderhalve dollar
Een geinig voorbeeld van hoe je het op een simpele manier voor elkaar krijgt, komt uit Amerika. Costco is daar een soort Makro-achtige retailer waar je alleen naar binnen mag als je lid bent. Je betaalt een jaarlijkse contributie en koopt vervolgens alles in verpakkingen waar je een halve winter mee vooruit kunt.
In de kantine verkoopt Costco sinds 1985 een hotdog met frisdrank voor $1,50. Die prijs is nooit veranderd. Was hij met de inflatie meegegaan, dan had je nu $4,65 betaald. Oprichter Jim Sinegal zei ooit tegen zijn opvolger: “If you raise the price of this damn hot dog, I’ll kill you.” Een zin die duidelijk niet door drie reviewrondes is gegaan.
De huidige topman, Ron Vachris, zette er dit voorjaar nog een filmpje over op Instagram. Hij eet een hotdog en belooft dat de prijs niet stijgt zolang hij de baas is. Dat filmpje kwam kort nadat McDonald’s-topman Chris Kempczinski zijn nieuwe Big Arch Burger op camera had geproefd en daarmee vooral spot oogstte, omdat hij er zo ongemakkelijk bij zat. Een beetje lijkenpikkerij, maar wel slim natuurlijk.
Die hotdog komt terug in zo’n beetje elk Amerikaans artikel over inflatie, en is het gebrek aan marge op dat aanbod meer dan waard. Journalisten halen hem stelselmatig aan als voorbeeld van een bedrijf dat er blijft voor de kleintjes. Misschien een klein beetje symboolpolitiek, maar het lijkt te werken.
Kiezen
Costco is niet overal de goedkoopste. De frisdrank in de kantine is de afgelopen jaren wel duurder geworden, net als de chicken bake. Ze kiezen heel bewust bij welk product ze de lijn trekken.
Dat heeft alles met het verdienmodel te maken. Costco haalt een groot deel van zijn winst uit de contributie, bijna zes miljard dollar per jaar. Het bedrijf is dus vooral afhankelijk van de vraag of leden volgend jaar opnieuw betalen, en in de VS en Canada doet ruim 92 procent dat ook. Wat zo’n hotdog op de balans doet, is te verwaarlozen. Wat hij doet voor dat vertrouwen, is een stuk meer waard.
Ook als het spannend wordt
Costco maakt dat soort keuzes niet alleen in de kantine. Begin 2025 kwam een conservatieve denktank met een aandeelhoudersvoorstel om het diversiteitsbeleid door te lichten, in een periode waarin Walmart, McDonald’s en Meta hun programma’s juist afschaalden. Het bestuur van Costco raadde aandeelhouders aan om tegen te stemmen, omdat het voorstel volgens hen niet paste bij een bedrijf dat “rooted in respect” wil zijn. Uiteindelijk stemde 98 procent tegen. Eind 2025 stapte Costco als een van de grootste bedrijven naar de rechter om de importheffingen van de regering-Trump terug te vorderen. Van het geld dat later terugkwam, ging een deel naar lagere prijzen voor de leden.
Je hoeft het met die keuzes niet eens te zijn, en in Amerika is lang niet iedereen dat ook. Wie zo duidelijk positie kiest, krijgt er kritiek bij. Maar kijk naar wat ze gemeen hebben. Costco doet iets anders dan de rest van de sector, het past steeds bij hetzelfde idee (de leden gaan voor) en een journalist kan het in één zin opschrijven. Meer heb je voor een goed nieuwsverhaal eigenlijk niet nodig.
Als woordvoerders veel moeten uitleggen
KLM probeerde met Fly Responsibly ook aan te sluiten bij een maatschappelijk debat, dat over vliegen en klimaat. Alleen kon KLM niet waarmaken wat de campagne suggereerde. In maart 2024 oordeelde de rechter dat een reeks uitingen misleidend was, omdat ze de indruk wekten dat vliegen duurzaam kon zijn. Topvrouw Marjan Rintel had kort daarvoor zelf al gezegd dat de campagne “veel context nodig had”. En als een merkbelofte uitleg nodig heeft, dan kunnen woordvoerders hun borst natmaken.
Dus
Wil je als merk in het nieuws, dan begint dat niet bij het persbericht, maar bij de besluiten die je neemt. Welke keuze maak jij die anderen in je sector laten liggen? Past die bij wie je wilt zijn? En kun je het bewijs in één zin vertellen?
Het lijkt me geweldig om in de toekomst aan dat soort klussen te werken.
